Мазмұн
Мазмұн
Құрғақ, тітіркенген көздер қышып, күйіп кетуі мүмкін, бұл айтарлықтай ыңғайсыздық тудырады. Ауыр жағдайларда құрғақ көз көру проблемаларын тудыруы мүмкін, тіпті көздің зақымдануына әкелуі мүмкін. Өкінішке орай, бұл жағдай жиі кездеседі; орташа жасы 59 пациенттердің бір зерттеуінде зерттелген адамдардың жартысынан көбінде құрғақ көз ауруы (ЖСҚ) бар екенін анықтады. Қартайған сайын құрғақ көздер жиі кездеседі және жиі проблемалы болады.
ЖСҚ әдетте созылмалы және прогрессивті жағдай болып саналады, яғни уақыт өте келе ол нашарлай береді. Тікелей себеп көздегі көз жасы бездері шығаратын көз жасының азаюына байланысты. Көз жасы деңгейі төмендеген сайын қорғаныш көз жасы пленкасы жоғалады, бұл көздің бетіне зақым келтіруі мүмкін.
Құрғақ көздің аурушаңдығын арттыратын қауіп факторларына жас, әйел жынысы, компьютер мониторын пайдалану, көз хирургиясы, контактілі линзаларды қолдану, қант диабеті, жоғары қан қысымы, жүрек аурулары, глаукома, қалқанша безінің ауруы, артрит, депрессия, ұйқы апноэ және кейбір дәрі-дәрмектер жатады. Бұл жағдайлардың кейбіреулері, мысалы, қант диабеті мен жоғары қан қысымы, мүмкін қайтымды, бұл құрғақ көз белгілерін жақсартуға көмектеседі.
Құрғақ көздің жиі кездесетін себептерінің бірі мейбомиялық бездің дисфункциясы (MGD) болып табылады. Мейбомиялық бездер жоғарғы және төменгі қабақтарды сызып, көз жасының булануын болдырмауға көмектесетін май шығарады. Кейбір жағдайларда бұл бездер бітеліп, енді олардың май пленкасын тиімді шығармайды. Егер MGD құрғақ көздің себебі болса, оны көз дәрігері шешу керек, себебі бездерді білдіру жиі олардың функциясын қалпына келтіруге көмектеседі. Құрғақ көздің жаңа белгілері бар кез-келген адам үшін негізгі себепті түсіну үшін көз дәрігерінің бағасы қажет.
Құрғақ көзге арналған табиғи емдеу екі негізгі санатқа бөлінеді: көзге жергілікті қолданылатын емдеу және ауызша қоспалар. Көзді емдеу әдетте жетіспейтін көз жасы пленкасын ауыстыруға тырысатын майлау материалдары болып табылады.
Өзекті емдеу көбінесе көздің көзінің ағымына көмектесетін қабақтарды жуу және жылы компресстер сияқты қарапайым. Стандартты көз тамшылары да көмектесе алады, дегенмен олар қызаруды азайту үшін көз тамшылары емес, майлағыш көз тамшылары болуы керек. Кейбір адамдар коммерциялық көз тамшыларында кездесетін консерванттардан құрғақ және тітіркенген көзді алады және консервантсыз рецептуралар қажет болуы мүмкін. Атап айтқанда, зерттеулер бензалконий-хлоридпен сақталған көз тамшылары ұзақ уақыт қолданғанда тітіркенуді тудыруы мүмкін екенін және олардан аулақ болу керек екенін көрсетеді.
Құрғақ көзге арналған басқа өзекті көз тамшыларының құрамдарына гиалуронат (гиалурон қышқылының буферленген түрі) кіреді. Гиалуронат - майлау ретінде әрекет ететін дәнекер тінінің құрамдас бөлігі болып табылатын табиғи қосылыс. Көз тамшыларымен енгізгенде, ол симптомдардың айтарлықтай төмендеуін қамтамасыз ететін сияқты. Стандартты құрамдармен салыстыру көбінесе гиалуронат бар құрамдарға артықшылық көрсеткен, бірақ жақында жүргізілген талдау айырмашылықтарды статистикалық тұрғыдан маңызды деп таппады. Қарамастан, гиалуронат тамшылары құрғақ көз белгілерін азайтуға көмектесетін нұсқа болып табылады.
Мия - белгілі қабынуға қарсы әсері бар шөп. Мияда кездесетін негізгі белсенді компоненттердің бірі глицирризин болып табылады. Пилоттық зерттеуде құрғақ көзі бар пациенттердің шамамен 70% құрамында глицирризині бар көз тамшыларымен жақсартылған. Алайда, бір адам аллергиялық жауап туралы хабарлады және пайдалануды тоқтатуға мәжбүр болды. Басқа зерттеулер, сондай-ақ жақсы әсер үшін құрғақ көз белгілері үшін басқа жағармайлармен бірге глицирризинді қолданды.
Кастор майы ұзақ уақыт бойы көптеген денсаулыққа қатысты мәселелерге арналған үй құралы болды, дегенмен соңғы деректер іш қатуды ауызша емдеу ретінде тым қатал болуы мүмкін деп болжайды. Алайда, көздің денсаулығы үшін кастор майы уәде беретін сияқты. Көз тамшысы ретінде көзге жергілікті қолданылады, кастор майы құрғақ көздің белгілерін азайту кезінде көз жасы пленкасын жақсартты. Ол микробқа қарсы қасиеттері арқылы кейбір жағдайларда көз белгілеріне пайдалы болуы мүмкін. Сонымен қатар, кастор майы МГД емдеуге және қабынуды азайтуға көмектеседі, тітіркенген тіндерді тыныштандыруға көмектеседі.
А дәрумені жетіспеушілігі дамушы елдердегі балалардағы соқырлықтың жетекші себебі болып табылады. А дәрумені жетіспеген кезде көз майлану қабілетін жоғалтуы мүмкін, бұл тыртық пен соқырлыққа әкелуі мүмкін. А дәрумені жетіспейтін адамдарда ауызша қоспалар пайдалы болуы мүмкін. Дегенмен, зерттеулер сонымен қатар өзекті А витамині ЖСҚ емдеу үшін пайдалы екенін анықтады. А дәрумені майы көз жасы пленкасын жақсарта отырып, құрғақ көз белгілерін жақсартатыны анықталды. Жергілікті А дәрумені ЖСД жағдайында байқалған жасушалық зақымдануды қалпына келтіру үшін де тиімді болды.
Ауызша емдеу көз жасының пайда болуын жақсарту үшін қабыну және басқа ауру параметрлерін азайтуға тырысу арқылы жұмыс істейді.
Омега-3 май қышқылдары құрғақ көзге пайдасына қатысты жақсы зерттелген. Қысқа мерзімді зерттеуде адамдар күнделікті омега-3 майларының қарапайым мөлшерін тұтынатын болды: 360 мг эйкозапентаен қышқылы (EPA) және 240 мг докозахексаен қышқылы (DHA). Зерттеудегі барлық пациенттер құрғақ көз белгілерімен күресті, емделген пациенттер бір ай бойы омега-3 майларын қабылдады. Қоспа кезеңінің соңында жыртқыш пленканың булану уақыты ұлғайды, ал омега-3 майларын қабылдайтын пациенттерде көз бетіндегі ауру индексі ауырдан орташа деңгейге дейін төмендеді.
Жақында жүргізілген зерттеу ЖСД бар пациенттерді крилл майымен, балық майымен немесе плацебо арқылы емдеді. Крилл майы мен балық майы екеуі де омега-3 майларының көзі болып табылады. Мөлшерлеу үш ай бойы EPA тәулігіне шамамен 1000 мг және DHA 500 мг құрады. Омега-3 майларының екі түрі де пайда әкелсе де, крилл майы белгілер мен қабынуды азайту үшін балық майынан жоғары болды.
Жалпы алғанда, құрғақ көзге арналған омега-3 қоспалары бойынша зерттеулердің мета-талдауы олар белгілер мен симптомдарды тиімді жақсартады деген қорытындыға келді. Қорытындыларға сүйене отырып, авторлар омега-3 май қышқылдары ЖСД үшін тиімді емдеу болуы мүмкін деп болжайды.
Теңіз шырғаны - антиоксиданттар мен белгілі бір майларға, соның ішінде омега-7 май қышқылдарына бай бірегей шөп. Көптеген адамдар омега-3 және омега-6 майлары туралы естігенімен, омега-7 май қышқылдары зәйтүн майында кездесетін май түріне ұқсас моноқанықпаған майдың түрі болып табылады. Омега-7 майларына қатысты зерттеулер өскен сайын, олар көз денсаулығына пайдасын көрсетті.
Суық ауа райы көбінесе құрғақ көз белгілерін нашарлатады. Күздің аяғында және қыстың басында құрғақ көздері бар ерлер мен әйелдерді зерттеуде теңіз шырғанақ майы қоспасы қызаруды жағуды жақсарту үрдістерімен айтарлықтай жақсартты. Сонымен қатар, теңіз шырғанақ майы суық ауа-райында болатын жыртқыш пленканың нашарлауын азайтуға көмектесті.
Тышқандарда жүргізілген зерттеу теңіз шырғанақ майы мен оқшауланған омега-7 майының екеуі де көз жасының пайда болуын қалпына келтіргенін анықтады. Авторлар теңіз шырғанақ майындағы негізгі терапевтік компонент омега-7 компоненті болуы мүмкін және ол құрғақ көздің алдын алу үшін күшті ем болуы мүмкін деген қорытындыға келді.
ЖСҚ үшін жақсы зерттелмегенімен, макадамия жаңғақтары сонымен қатар омега-7 май қышқылдарының бай көзі болып табылатынын атап өткен жөн.
Д витамині ЖСД емдеуде рөлі бар сияқты. Көптеген зерттеулер D дәруменінің төмен деңгейі мен құрғақ көздің арасындағы корреляцияны анықтады. D дәруменінің төменгі деңгейінің құрғақ көздің белгілерімен және көз жасының бөліну уақытымен байланысы бар екені дәлелденді.
Корреляция қызықты болғанымен, клиникалық зерттеулер нақты пайданың күшті дәлелдерін бере алады. Стандартты емге жауап бермеген қыңыр құрғақ көз белгілері бар пациенттерде D дәруменін қосуға арналған зерттеу де оң нәтиже тапты. Д витамині емделген адамдарда қызару мен симптомдардың ауырлығын айтарлықтай жақсартты.
Зерттеулер ішек денсаулығы мен жалпы әл-ауқат арасындағы таңқаларлық байланыстарды ашуды жалғастыруда. Ішек денсаулығы мен көз денсаулығы арасындағы байланыс айқын мысал болып табылады. Бастапқы деректердің көпшілігі жануарларға жүргізілген зерттеулерде болғанымен, адамдарда жүргізілген сынақтар ЖСД үшін пробиотиктерінің пайдасын көрсетті. Бір сынақта құрғақ көзі бар субъектілерге пробиотикалық қосымша және пребиотикалық талшықберілді. Комбинация симптомдарды плацебоға қарағанда едәуір жақсырақ төмендетті.
Жеке зерттеу ЖСД бар пациенттерді пробиотикалық ашытқы Saccharomyces boulardii және Enterococcus faecium пробиотикалық бактерияларының комбинациясымен немесе плацебо арқылы емдеді. Аралас өнім плацебоға қарағанда симптомдарды жақсы төмендететіні анықталды, көз жасы пленкасы мен көз жасының өндірісін жақсартады.
Көзге немесе көзге қолданылатын кез келген ем тітіркену немесе инфекция тудырмау үшін дұрыс және стерильді болуы керек. Аталған өзекті емдеудің кез келгені беделді көзден сатып алынған және көзге пайдалану үшін арнайы жасалған жағдайда ғана қолданылуы керек.
Құрғақ көз, әсіресе ауыр болған кезде, айтарлықтай азап тудыруы мүмкін. ЖСҚ-мен күресетін адамдар көбінесе өмір сүру сапасын жоғалтады. Бақытымызға орай, құрғақ көзге бірқатар емдеу пайдалы екені дәлелденді. Көз дәрігерінің негізгі себебін түсіну үшін бағалағаннан кейін, өзекті және ауызша табиғи емдеу симптомдарды жақсартады және негізгі ауру процесінің аспектілерін шешуге көмектеседі.
Әдебиеттер:
DISCLAIMER: These statements have not been approved by the Food and Drug Administration. These products are not intended to diagnose, treat, cure, or prevent disease.
